Interview met Vera Mennens 17-05-2011 - 2e jaars fotografie in Breda

Vera Mennens vertelt me dat fotograferen al vroeg onderdeel uitmaakt van haar leven. Haar vader is fotograaf en zo komt ze er al op jonge leeftijd mee
in aanraking. Haar moeder is pianist. Pianospelen is een passie die Vera met haar moeder deelt. Na de basisschool koos ze er voor om vanuit Kaatsheuvel
in Tilburg naar het VWO te gaan. Bij het Koning Willem II College kreeg ze namelijk meer ruimte om tijd in haar pianostudie te steken. Met als doel:
na de middelbare school naar het conservatorium.
Maar het liep anders. Na de tweejarige vooropleiding voor de studie klassiek piano bleek het conservatorium haar toch niet te kunnen bieden waar ze naar op zoek was. Omdat je al zo jong als pianist zo goed moet zijn om concert-
pianist te kunnen worden zou ze waarschijnlijk pianodocent zijn geworden,
daar lag haar ambitie niet.

En zo kwam ze, gezien ze er ook een passie voor fotografie op na hield, bij AKV|St.Joost terecht.
 

Wat is er nu zo boeiend aan documentaire fotografie?
Ik fotografeer graag naar de werkelijkheid. Uit de wereld om me heen licht
ik bepaalde momenten uit, ik zet momenten stil in de foto.
Wat me ook fascineert aan documentaire fotografie is dat bij hetzelfde artikel verschillende foto’s geplaatst kunnen worden. Als je een aantal fotografen dezelfde opdracht geeft resulteert dat niet in dezelfde foto’s. Je legt er als fotograaf in die zin iets van jezelf in, het is jouw perspectief door de lens.

Dat doet me denken aan de tijd waarin Pim Fortuyn veel in het nieuws was. Zijn foto’s waren met regelmaat vaag of vanuit een typisch perspectief, bijvoorbeeld in de Volkskrant. Dat was mede bepalend voor hoe je hem ging zien, een schimmige afbeelding van een persoon maakt dat je hem ook als schimmige figuur gaat zien.
Er ligt dan veel macht bij de eindredacteur.
En bij de fotograaf. Het zijn de foto’s die de fotografen aanleveren waaruit de redacteur moet kiezen.

Dat brengt ook een verantwoordelijkheid met zich mee...
Daar denk ik wel over na. Maar wat dat impliceert is moeilijk onder woorden te brengen. Een open vraag voor de lezer?

Uit het werk dat ik van je heb gezien vielen me de tweeluiken op. Mede omdat die foto’s meer geënsceneerd lijken te zijn dan het andere werk dat je maakt. Maar je wordt net als bij je andere werk als kijker op jezelf teruggeworpen.
Ik probeer bekenden of een ruimte op dezelfde manier in beeld te brengen als voorbijgangers op straat. Daar heb ik ook mee geëxperimenteerd.

Zo heb ik onlangs een foto gemaakt van een aangeplakte foto op straat. Van
de man die zich zelf in brand stak, op de Dam in Amsterdam, zoals hij er uit zag voor de brand. Na tien jaar als asielzoeker te hebben gewacht op een verblijfsvergunning werd hij alsnog uitgewezen. Hij had dus ook al tien jaar
niet meer mogen werken. Hij was in Iran werkzaam geweest in de journalistiek en het was daarom niet veilig voor hem om terug te keren. Uit wanhoop stak hij zichzelf waarschijnlijk in brand. Vervolgens wordt hij in de media afgeschilderd als iemand die de weg kwijt was. Hij wilde vermoedelijk aandacht voor zijn uitzichtloze situatie, die meer mensen treft. Nu is het alweer vergeten.

Met dat beeld in mijn hoofd loop ik vervolgens door Amsterdam. Dat beïnvloedt de beelden die ik dan maak. Ze gaan daar niet direct over. Maar de herinnering in de hoofden van mensen, van die man die zich zelf in brand steekt, is van een zelfde voorbijgaande aard als de voorbijgangers in de straat. Die link probeer ik vervolgens in beeld te krijgen.

Zo gebeurt dat ook in de tweeluiken. De link tussen de twee beelden bestaat in dat geval uit de stilte die beide beelden uitdragen.

De mensen die je fotografeert lijken in een eigen wereld te verkeren.
Ik vind het mooi als ze me even opmerken als ik een foto van ze maak.

Soms zeggen mensen dat als ze mijn foto’s hebben gezien ze anders naar de mensen op straat gaan kijken. Als ik dat kan meegeven aan de toeschouwer van mijn werk en ze daardoor niet alles langs zich heen laten gaan is dat voor mij een goede beweegreden om te fotograferen.

Je toont de kwetsbaarheid van de mens.
Misschien fotografeer ik bescheiden. Benader ik mensen, maar ook een ruimte, vanuit een bescheiden houding. Ik dring niet binnen in het moment waarin ze zich bevinden. Ze worden als het ware in hun moment gelaten, ik voeg er niets aan toe en juist daardoor leg ik iets bloot.
Soms ga ik op een bewuste manier op zoek naar de stilte in een moment, zoals dat gebeurt in het fotograferen van de gordijnen in de tweeluiken. Als ik op straat fotografeer ga ik meer onbewust te werk, maar ben ik op zoek naar hetzelfde moment.

Als ik iets zie dat ik wil fotograferen doe ik dat niet direct. Ik word min of meer deel van de omgeving die ik fotografeer waardoor ik niet opval. Dat komt misschien ook door de plekken die ik bezoek. Aan zee of in Amsterdam zijn zo veel mensen aan het fotograferen. Mensen in Breda bijvoorbeeld lijken meer dan in Amsterdam of aan zee, op weg te zijn van A naar B. Ik fotografeer daarom niet zo graag in Breda.

Maar ook in dat geval lukt het me nog steeds om buiten het moment te blijven, zodat ik het kan vatten in de foto.

Het valt me op dat mensen sowieso nauwelijks reageren als ik foto’s van ze maak. De enige reactie is zo nu en dan achteraf een minder vrolijke blik, maar daar blijft het bij.

In Amsterdam of aan zee lopen veel meer mensen rond zonder direct doel. Ze zijn daar, ijsjes etend, rond kijkend.. Net zoals de verlaten bureaustoel of de hangende gordijnen.

Ik zoek wel naar de gedachten van de mensen en probeer die bloot te leggen. Ik vind het fijn als het moment stilstaat in een foto. Ik wil graag stille momenten in de werkelijkheid vastleggen in een stilstaande afbeelding daarvan.

Mooi die verdubbeling. Dat je juist ook de stille momenten uitkiest om stil te zetten.

In de Volkskrant van 27 april jl. las ik dat analoge fotografie onder studenten weer in trek is. Het resultaat van ‘de natte plaat’- workshop (zie onderaan de pagina van deze link) doet me denken aan analoge fotografie. Wat vind jij van de verhouding digitaal – analoog binnen de fotografie?
Ik heb een cursus gevolgd om met ‘natte plaat’ te experimenteren. Ik wilde gewoon weten hoe het werkt. Maar ik fotografeer inderdaad ook analoog. Glimlachend: ‘Ik ga gewoon in de hype mee’.

Waarom?
Het werkt rustiger en dat past bij de foto’s die ik maak. Ik hoef niet direct te zien wat ik heb gemaakt. Ik kan geconcentreerder te werk gaan.

Omdat de directe reflectie afwezig is?
Ja, daardoor ontstaat er een vrije ruimte waarbinnen ik te werk kan gaan. Digitaal kun je dat wel forceren, gewoon niet kijken naar wat je hebt gemaakt. Maar ook dan denk je tijdens het fotograferen na. Je bent in dat geval namelijk steeds bewust niet aan het kijken naar wat je hebt gefotografeerd.
Daarnaast wil ik het beeld waarmee ik werk vast kunnen houden in mijn handen. Ik krijg een gehaast gevoel van digitaal werken. Ik ben ook altijd ontevreden over het eindresultaat van de digitale foto’s die ik maak.
Werken met Photoshop, daar heb ik niets mee. Ik werk wel met de computer, ik scan de foto’s in. Dat is praktisch voor verdere verwerking. Maar ik bewerk mijn foto’s nauwelijks. Op het moment dat ik een foto maak weet ik of de foto goed wordt of niet.
Docenten benadrukken dat je sneller kunt werken met digitale fotografie, maar voor mijn werk is dat niet zo van belang.

Het thema van aankomend studium generale is Ambacht. Daarbinnen wordt ook de vraag naar de reden van het teruggrijpen door hedendaagse kunstenaars naar oude ambachten onder de loep genomen.
De oplagen van de kranten nemen ook toe. Dat sluit aan op het teruggrijpen naar oude ambachten.
Ik hoop dat ik in de toekomst voor een krant kan werken. Een langzamer medium sluit wel aan bij mijn manier van werken. Bijvoorbeeld voor een zaterdageditie, met meer uitgebreide stukken. Ik zou het leuk vinden om
een onderwerp toegewezen te krijgen om daar dan vervolgens vanuit mijn perspectief op in te springen.

Daarnaast zou ik graag boeken maken. De lijn in mijn werk, de stilte, wordt vooral zichtbaar door de herhaling ervan in reeksen. Ik breng graag beelden bijeen om zo die stilte zichtbaar te maken. Misschien dat ik met een boek ga afstuderen. Mooi dat ik dat hier zou kunnen doen.

Meer werk van Vera Mennens is te bekijken via onderstaande links:
www.facebook.com (zwart wit en analoog werk)
www.facebook.com (fotografie jaar 2)
www.facebook.com (Abandonner)

Tekst: Marinke Marcelis 19-05-2011